عبد الحسين نوايى
48
دولتهاى ايران از آغاز مشروطيت تا اولتيماتم ( فارسى )
جناب مشير الدوله به وزارت امور خارجه و جناب مؤيد السلطنه براى وزارت عدليه منتخب شدهاند و اميدواريم بهطورىكه آسايش ملت فراهم آيد از عهده برآيند جناب مؤتمن الملك براى وزارت تجارت به انضمام گمرك انتخاب شدهاند و جناب صنيع الدوله به وزارت ماليه انتخاب شدهاند و در واقع ايشان اعرف از اين هستند كه بنده از ايشان معرفى كنم و جناب مخبر السلطنه به وزارت علوم منتخب گرديده و در واقع مستغنى از تعريف بنده هستند و خود بنده هم براى وزارت داخله و خدمت به اين شش نفر همه قسم حاضر هستم . » دربارهء اينكه چرا و به چه علت نظام السلطنه اعضاى دولت نخستين خود را تغيير داد و مجددا كابينهء ديگرى تشكيل داد ما نتوانستيم دليلى به دست آوريم . اگر كسانى آگاهى از اين واقعه و علت آن داشته باشند و ما را آگاه كنند كمكى به روشن ساختن اين قسمت از تاريخ كردهاند . ولى چون اين تغيير دولت درست مصادف با روز 26 محرم ، يعنى يك روز پس از واقعهء بمب انداختن به كالسكهء محمد على شاه اتفاق افتاده شايد با آن واقعه بىارتباط نبوده باشد . در هرحال اين هيئت هم ، به دلايلى كه بعدا در ضمن وقايعى كه ذكر خواهد شد روشن مىشود ، در 30 ربيع الاول استعفا داد . ليكن مجلس استعفاى آن را نپذيرفت و فقط ظفر السلطنه وزير جنگ بر كنار شد و مرحوم ميرزا حسن خان مستوفى الممالك به جاى او به اين سمت منتخب گرديد و نظام السلطنه درحقيقت با همين تغيير وزير جنگ هيئت دولت سوم خود را در چهارم ربيع الثانى به مجلس معرفى كرد . ولى باز هم طولى نكشيد كه نظام السلطنه چون نمىتوانست با محمد على شاه همآهنگى كند استعفا داد و به كلى از كار كناره جست و پس از مدت كوتاهى هم جهان گذران را بدرود گفت .